iluko.com - website a magustoan a pagpalpallailangan dagiti pada a nangisit ti sikona.

Articles

 

Skip Navigation LinksHome > Articles Main Page > Article


AUTHOR

leonardo rosqueta agunoy
iCom page



Salaysay


Ania daytoy burnay?

03/18/2017


KADAGITI napalpalabas a dekada, ti burnay ti maysa kadagiti nakabigbigan ti sigud a Ciudad Fernandina (Vigan City iti agdama) iti sapasap a Filipinas. Ta ngamin, daytoy laeng a lugar ti pakasarakan kadagiti agdamdamili ti burnay. Adu ti pakaaramatan ti burnay: pagyanan ti asin, suka, basi, bugguong, danum, bagas, tuyo ken asukar. Mabalin pay a pagikargaan ti bennal (tubbog ti unas). Ti burnay, saan laeng a naaramid gapu kadagiti nakaisangratanna. Kinapudnona, makakayaw iti imatang iti kinasileng, naiduma a sukogna no naisaad daytoy a kas arkos (decoration). Adda latta makita a burnay kadagiti kangrunaan a museum iti agdama. Ngamin, nagbalinen ti burnay a kas simbolo wenno ladawan a pakaanninawan ti pakasaritaan ti puli, pammati ken kannawidan ti nadumaduma a puli.

Idi punganay, daytoy burnay a maaw-awagan ti “Tibor”, naisangrat a pakaidulinan dagiti minatay.

Nabayag a panawen sakbay a sakopen dagiti Espanol ti Filipinas, adda idin dagiti agdamdamili a binuangay dagiti Intsik a negosiante a naggapu idiay Imperio ti China. Dagitoy nga Intsik a maaw-awagan ti Sanglay, naggapuda idiay provincia ti Fu-kien, distrito ti Chuan-Chi idiay Ching-Kang iti lugar dagiti familia Go a maaw-awagan ti Kiw-Saw. Dagitoy ti kalalaingan nga agdamili ti burnay, baso, pinggan (porselana), plorela ken dadduma pay a mabuong nga alikamen. Nagdappat dagitoy a dumadamili idiay Vigan iti nagbedngan ti 14th – 15th century. Bayat iti kaadda dagitoy iti Vigan, napaliiwda ti klase ti daga a mabalin nga aramaten iti panagdamili. Bayat dayta a panawen, immadu dagiti Intsik a naikamang dita Vigan. Dagitoy ti nagaramid kadagiti kamarin a pagaramidanda ti burnay. Maysa idi a bukbuklen ti maysa a barrio (barangay itan) ti napili dagiti Intsik a nagaramidanda kadagiti kamarin a pagaramidsan ti damili. Managan dayta a lugar idi ti Bantayan wenno Pagbantayan kadagiti immuna a panawen kas sagudayen dagiti Libros Entradas ti simbaan ni San Pablo ti Vigan idi tawen 1737.

Iti familia, kas nadakamat iti ngato a pakaar-aramatan ti burnay, ammomi ti kinapateg daytoy burnay a nagnumnumaranmi ti naunday a panawen. Kinapudnona, dagidi burnaymi, naaramid idiay Vigan (adda marka dagiti burnay: VIGAN, I. S).

Adda pay pangar-aramatan dagiti amma ti lugarmi ti burnay. Maaramat ti burnay a pagikargaan kadagiti maipaluom a bunga ti saba. Maaramat pay ti burnay a kas musical instrument (baho). Adda idi iputipotda a lastiko iti ngarab ti burnay. Sa adda paset ti lastiko a maipatnga iti ngiwat ti burnay. Umaweng daytoy no bennatenda ti lastiko.
Iti agdama, adu metten ti plastic a kas ti nagawangan ti aciete (dadakkel) nga aramaten metten a kas timba wenno ania man ti patien a mabalin nga ikarga iti daytoy. Awan met unayen ti umay agilaklako ti burnay. Dagiti metten daan a burnay ti ilaklako dagiti umili a kas antigou a gatangen metten dagiti antique collector. Uray buong a burnay, gatangenda metten.


PAGPAMPANUNOTAN:Laglagipenyo a no pagtitinnawidan ti kinasirib, dakdakkel ti gundaway nga agtawid dagiti matured. - FR. JOSE BURGOS.





Rate this Article
Low <---------------------------------> High



Please login to rate this Article